Związek Emerytów i Rencistów Straży Granicznej został powołany do życia w 1996 r., na wniosek komitetu założycielskiego, którego człon stanowili emerytowani funkcjonariusze Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu.
W 1997 r. zgodę na działalność Związku na terenie służbowego działania jednostek organizacyjnych Straży Granicznej wydał ówczesny komendant główny SG - płk Andrzej ANKLEWICZ. Po dwóch latach starania Sąd Wojewódzki w Warszawie w swoim postanowieniu zarejestrował nasz Związek w rejestrze stowarzyszeń pod poz. RSt. 3420 pod nazwą Związek Emerytów i Rencistów SG. Hołd za dotychczasowe działania należy złożyć: kol. Adamowi Palich, Albinowi Gorzelniak, Kazimierzowi Urbaniak, którzy trwając w swoim uporze doprowadzili do zwołania I Krajowego Zjazdu Związku, który odbył sie 6 maja 2000 r. w Szklarskiej Porębie - w Ośrodku Wypoczynkowym "Krasnoludek", należącym do Łużyckiego Oddziału Straży Granicznej w Lubaniu. Był to początek do reaktywacji wielu kół w terenie, min. w Przemyślu, Nowym Sączu, Lubaniu, Świnoujściu, Koszalinie i Kłodzku. W/w Koła działały wg. własnych zasad, bowiem istniejący Zarząd Główny nie wprowadził żadnych regulacji programowych.
W dniu 4 kwietnia 2003 r. zwołano pierwszy Krajowy Zjazd sprawozdawczo-wyborczy, w którym uczestniczyli delegaci wszystkich istniejących organizacji oddziałowych. Związek stawiał sobie za cel szeroko rozumianą pomoc i obronę interesów środowiska emerytalnego Straży Granicznej. Zjazd stworzył możliwość podsumowania działalności w pierwszym okresie istnienia Związku: powołanie w miejsce Wojsk Ochrony Pogranicza nowej formacji - Straży Granicznej, stworzyło potrzebę utworzenia nowej organizacji zrzeszającej byłych funkcjonariuszy SG. Zarówno byli żołnierze WOP jak i funkcjonariusze SG w szczególny sposób związani byli z ochroną granic RP jak również ze środowiskiem, z którego sie wywodzą.

Obrady Zjazdu pozwoliły wypracować Statut Związku - jako I akt prawny Związku Emerytów i Rencistów SG, regulujący strukturę Związku, zadania i jego cele. Wszystkie wykonane dotąd zadania nie należały do łatwych, bowiem bardzo opornie przebiegała współpraca na linii Związek - Komenda Główna SG, komendanci Oddziałów, naczelnicy Wydziałów Prezydialnych. Podsumowując ten pierwszy okres działalności, należy stwierdzić, że pod względem organizacyjnym był to bardzo trudny moment w życiu Związku, niemniej jednak podstawowe cele zostały osiągnięte.
W tym okresie Zarząd Główny brał czynny udział w pracy Ogólnopolskiego Komitetu Obywatelskiego Inicjatywy Ustawodawczej. Celem w/w komitetu było śledzenie zmian w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym służb mundurowych, które dotyczyły m.in. :
Ten szczytny cel w obronie interesów środowiska emerytalnego funkcjonariuszy SG, niestety utknął w szufladach Sejmu i nigdy nie ujrzał światła dziennego. Wiemy tylko tyle, że projekt pilotowany jest przez Stowarzyszenie Emerytów i Rencistów resortu Spraw Wewnętrznych i Administracji , w którym naszym przedstawicielem jest kol. Janusz BORATYŃSKI z Warszawy.
Zarząd Główny w swoim sprawozdaniu przyznał się także do porażek, najważniejszymi były:
W podsumowaniu przewodniczący skierował słowa podziękowania do delegatów Zjazdu za zaangażowanie w pracy społecznej, a szczególne podziękowania trafiły do komendanta głównego SG – gen. bryg. Józefa KLIMOWICZA; komendanta Bieszczadzkiego Oddziału SG – ppłk Henryka MAJCHRZAKA oraz do naczelnika Wydziału Prezydialnego BOSG, za okazaną pomoc i wykazaną serdeczność w zorganizowaniu na ziemi przemyskiej Zjazdu Krajowego Emerytów i Rencistów SG. Ponadto podziękowania za zaangażowanie w działalność społeczną odebrali: Bogdan Surdy, Marian Mierzejewski, Marian Humieja, Józef Kraśko, Tadeusz Dobrowolski.
Czteroletnia kadencja nowego Zarządu Głównego zakończyła się bez szczególnych osiągnięć. W zasadzie można powiedzieć, że były to lata zmarnowane, a odrobienie tego czasu w krótkim okresie wręcz niemożliwe.
Tak więc Związek nasz w stagnacji, szczęśliwie dotrwał do II Zjazdu Emerytów i Rencistów SG w Bartkowej. Zebrani delegacji w jednej części opowiadali się za rozwiązaniem Związku, inni zaś żywili nadzieje w wyborze nowych władz, upatrując w tym szansę reaktywowania podjętych wcześniej wysiłków i utrzymania w mocy stworzonych podwalin do dalszej działalności Związku.
Przeciwnicy tej inicjatywy - o dziwo aktyw bieszczadzki pozostali w mniejszości. Większością głosów wybrano nowy Zarząd Główny ZEiR SG, którego prezesem został Jan Rutkowski.
Nowy Zarząd Główny, a raczej jego Prezydium przystąpili do pracy wzorem swoich poprzedników poprzez nawiązanie kontaktu z komendantami Oddziałów SG i Ośrodków Szkolenia SG. Jednak pomysł ten szybko okazał się chybionym. To doświadczenie zmusiło nowe władze do poszukiwania innego rozwiązania, które nadałoby nowy wymiar w działalności Związkowej. Takim uznano stworzenie programu działalności Zarządu Głównego na okres jego kadencji, który porządkowałby wszystkie podstawowe kwestie organizacyjne Związku. W tym celu zorganizowano w dniu 17 października 2009 r. w Słubicach, wyjazdowe posiedzenie Zarządu Głównego, którego celem było omówienie programu działania na bieżącą kadencję. Członkowie Zarządu Głównego spotkali się jeszcze dwukrotnie: w dniu 8 maja 2010 r., ponownie w Słubicach oraz w dn. 09-11.07.2010 r. w Koszalinie. Spotkania dotyczyły głównie uregulowania najważniejszych spraw związkowych, do których należą:
1,5 - roczny okres działalności Związku, od wyboru nowych władz, po raz pierwszy w historii Związku Emerytów i Rencistów Straży Granicznej uznać można za w pełni wykorzystany. Obserwuje się także ożywienie w kołach terenowych, które swój dorobek chętnie prezentują na stronie internetowej. Do wyróżniających się należą: Koło Oddziałowe w Słubicach - pod przewodnictwem kol. Jana WOSIA, oraz Koło Oddziałowe w Nowy Sączu - pod przewodnictwem kol. Adama Miksiewicza.